Clómhéid
Junior Cycle

CCnna

An gá dáiríre an tSraith Shóisearach a athrú?

Tá na moltaí le haghaidh athruithe sa tsraith shóisearach tagtha ag am atá deacair ag gach duine - an tír, na scoileanna, na múinteoirí agus na scoláirí.  Tá cúrsaí scolaíochta agus an córas oideachais faoi bhrú nach beag agus daoine ag braistint na n-iarmhairtí a bhaineann le laghdú i líon na n-acmhainní i scoileanna. Ach maolaítear ar an réaltacht sin agus amharctar go réasúnta ar chúrsaí nuair a thuigimid gurb é an t-am ceart é le haghaidh fíorathraithe i seomraí ranga fíora agus nach féidir linn an deis a shéanadh ar scoláirí atá ag teacht isteach sa tsraith shóisearach thar na chéad chúpla bliain eile eispéireas oideachais bheith acu a dhéanfaidh freastal níos fearr ar a gcuid riachtanas.

Agus muid ag tosú i 2014 cinnteoimid go mbeidh lucht fágála scoile 2020 ar an gcéad ghrúpa a bhlaisfidh de na hathruithe seo. Is vóta muiníne iontusan iad na leasuithe, agus vóta muiníne ina dtodhchaí siúd – agus inár dtodhchaí féin.

Freagra níos dírí ar an gceist cén fáth a bhfuil athrú ag teastáil anois is ea - toisc gurb iad torthaí an chomhairliúcháin ar an tsraith shóisearach a d'éiligh a leithéid, feidhmíocht na scoláirí in PISA (an Clár um Mheasúnú Idirnáisiúnta Scoláirí) a d'iarr é, agus toisc gur dhúirt lucht na scoileanna go ginearálta go gcaithfí an tsraith shóisearach a athrú.

Léirigh an comhairliúchán ar fhorbairtí sa tsraith shóisearach ábhair shuntasacha imní, go háirithe i measc múinteoirí, maidir le leas daoine óga agus iad ag teacht i mbun a méide i dtimpeallacht choimpléascach agus athraitheach.

Tharraing taighde an ITES (ESRI) agus an comhairliúchán aird ar fhadhb na neamhshuime i measc daltaí i leith na sraithe sóisearaí, an chaoi a scoireann scoláirí den scolaíocht agus den fhoghlaim agus a dteipeann orthu na scileanna a fhorbairt a bhíonn de dhíth orthu níos moille chun maireachtáil, foghlaim agus obair a dhéanamh. 

Dhírigh torthaí PISA ár n-aird ar an ngá go dtabharfaí aghaidh ar bhunscileanna na litearthachta agus na huimhearthachta agus go n-atógfaí iad. 

Is ionann an fhianaise seo uile agus dúshlán mór don chaoi a bhfuil rudaí sa tsraith shóisearach agus táthar in amhras mura dtugtar athrú isteach nach bhfanfaidh rudaí mar atá siad fiú amháin ach gur dócha go n-éireodh cúrsaí níos measa do scoláirí na sraithe sóisearaí. 

Taighde ESRI ar eispéiris scoláirí sa tsraith shóisearach

Nuáil & Sainiúlacht: Smaointe faoi Shraith Shóisearach nua

An mbeidh ar mheánscoileanna deonacha Stair agus Tíreolaíocht a thairiscint mar ábhair iomlána do gach dalta sa chlár nua sraithe sóisearaí?

Ón mbliain 2014 amach gabhfaidh an Creat don tSraith Shóisearach  áit míreanna ar leith sna Rialacha agus sna Cláir do Mheánscoileanna. Ceapfaidh na scoileanna clár bunaithe ar na 24 ráiteas foghlama.  Mar sin beidh scoileanna in ann comhpháirteanna áirithe den churaclam a roghnú, i bhfoirm ábhar nó gearrchúrsaí nó meascán den dá cheann, chun a bhfuil sna ráitis foghlama a chlúdach. Ní mór an Béarla, an Ghaeilge agus an mhatamaitic a bheith mar chuid de chlár na sraithe sóisearaí.

An mbeidh Clár Scoile an Teastais Shóisearaigh comhoiriúnach leis an gCreat nua don tSraith Shóisearach?

D'fhéadfaí 'idirghabháil' i dtaca leis an Teastas Sóisearach a thabhairt ar Chlár Scoile an Teastais Shóisearaigh, nó slí chun an fhoghlaim agus an measúnú a eagrú ar bhealach a oirfidh do dhaltaí ar deacair dóibh lántairbhe a bhaint as an Teastas Sóisearach traidisiúnta.

Ní clár ar leith é Clár Scoile an Teastais Shóisearaigh, mar sin ba cheart go mbeadh sé in ann oibriú go compordach laistigh den Chreat nua don tSraith Shóisearach. Ba é sin ábhar dóchais na múinteoirí sin a mhúineann an clár agus a bhí páirteach sa chomhairliú ar fhorbairt na sraithe sóisearaí. Oireann Clár Scoile an Teastais Shóisearaigh do dhaltaí áirithe dá gcuid agus ba mhaith leo gnéithe ar leith den chlár sin a bheith ar áireamh sa tsraith shóisearach nua. Ba iad na gnéithe sin próifílí foghlaimeoirí, foghlaim thraschuraclaim, foghlaim ghníomhach, measúnú gar don chríochphointe agus teastasú scoil-bhunaithe.  Agus níl aon chúis nach mbeadh!

É sin ráite, tabharfaidh eilimintí áirithe den Chreat nua, na gearrchúrsaí, mar shampla, níos mó solúbthachta ná mar atá sa Chlár Scoile. Mar sin, sna blianta beaga romhainn, de réir mar a théann scoileanna i dtaithí ar an gCreat, is dócha go bpléifear cé acu is fiú leanúint leis an gClár Scoile mar chlár ann féin nó nach fiú. Le himeacht ama, tá seans maith ann go dteastóidh ó scoileanna gnéithe ar leith den Chlár Scoile a chomhtháthú le heilimintí den Chreat don tSraith Shóisearach.

Ar an ábhar sin, bhunaigh an CNCM grúpa oibre de chomhordaitheoirí an Chláir Scoile ó na scoileanna, den chuid is mó, chun féachaint ar ailíniú an Chláir Scoile leis an gCreat nua. Déanfaidh an grúpa seo moltaí maidir le haon athruithe a bheadh ag teastáil ar threoirlínte/ar chomhairle do scoileanna a bhfuil an Clár Scoile á thairiscint acu faoi láthair.  Coimeádfaimid tú ar an eolas mar gheall ar obair an ghrúpa sin. 

An ndéanfaidh an tsraith shóisearach nua daltaí a ullmhú chun tabhairt faoin staidéar is gá ar leibhéal na hArdteistiméireachta?

Má bhaineann an tsraith shóisearach amach ceann dá phríomhaidhmeanna - daoine a chur ag foghlaim ar shlí níos fearr - ba cheart na daltaí sin a bheith níos fearr chun foghlama sa tsraith shinsearach leis!

Sa tsraith shóisearach nua tabharfar tús áite do scileanna litearthachta agus uimhearthachta daltaí a fheabhsú. De thoradh an chreata nua, beidh breis scileanna ag daltaí sna réimsí mar seo a leanas: an chumarsáid, an chruthaitheacht, bainistíocht eolais, féinbhainistíocht agus oibriú le daoine eile, toisc go mbeidh na scileanna sin neadaithe sna hábhair agus sna gearrchúrsaí a dhéanfaidh siad agus san fhoghlaim agus sa teagasc a dhéanfar sa seomra ranga. Beidh na daltaí níos eolaí ar an tslí a bhfoghlaimíonn siad féin, ó chomhráite a bheith acu le múinteoirí fad a bhíonn a gcuid oibre á measúnú. 

Agus sonraíochtaí na n-ábhar nua á scríobh, tabharfaidh an Chomhairle aird ar leith ar a mbeidh le foghlaim sna hábhair nua, chun deis a thabhairt do dhaltaí eolas agus tuiscint níos doimhne a fháil agus chun go n-éireoidh siad inspreagtha agus níos rannpháirtí sa phróiseas.

Ciallóidh na hathruithe sin ar fad go mbeidh na daltaí níos ullmhaithe chun tabhairt faoin tsraith shinsearach agus faoi chúrsaí oideachais ina dhiaidh sin!

Ar ndóigh, tá cúram ar an gComhairle, agus sonraíochtaí nua á bhforbairt le haghaidh ábhar agus gearrchúrsaí , féachaint chuige go mbeidh leanúnachas soiléir idir shonraíochtaí na sraithe sóisearaí agus siollabais ghaolmhara na hArdteisteiméireachta ionas go rachaidh na daltaí ar aghaidh go réidh ó cheann amháin go dtí an ceann eile.

Ní mór a chur san áireamh, leis, nach curaclam statach a bheidh ar fáil ag an tsraith shinsearach – tá forbairtí ar bun ansin chomh maith! Le cúpla bliain anuas, táthar tar éis athrú a dhéanamh ar roinnt siollabas Ardteistiméireachta agus cinn nua a fhorbairt chun torthaí foghlama a chur ar áireamh iontu, na príomhscileanna a neadú iontu, agus cineálacha níos leithne cur chuige seachas scrúduithe scríofa amháin a úsáid i leith measúnaithe. Beidh an rud céanna ag titim amach go luath sa tsraith shóisearach. Tá machnamh nach beag á dhéanamh ar conas leanúnachas a chothú idir ábhair na sraithe sóisearaí agus ábhair na sraithe sinsearaí.

Tá sé ráite ag roinnt scoileanna go mbeidh gá le hathbhreithniú ar chlár na hIdirbhliana i bhfianaise iarrachtaí chun leanúnachas a chothú idir an tsraith shóisearach nua agus an tsraith shinsearach, chun nasc maith idir an dá shraith a chinntiú. D'fhéadfadh sé, leis, go mba ghá athbhreithniú a dhéanamh ar na treoirlínte náisiúnta maidir leis an idirbhliain.

Uaireanta nuair a chuirtear an cheist cé acu a ullmhóidh an tsraith shinsearach nua na daltaí don tsraith shinsearach nó nach n-ullmhóidh déantar talamh slán de nach dtiocfaidh athrú ar bith ar an tsraith shinsearach. An cheist atá á cur i ndáiríre, ná An mbeidh na daltaí ullamh do rás na bpointí? Ach fiú sa mhéid sin, tá díospóireacht ar siúl i láthair na huaire faoi cé acu ba chóir leanúint le córas na bpointí faoi mar atá sé anois. Ba í sin an cheist ab ábhar do chomhdháil mhór ar Aistriú i mí Mheán Fómhair seo caite. Beidh na hathruithe ar an tsraith shóisearach á dtabhairt isteach de réir a chéile ag tosú sa bhliain 2014. Faoin mbliain 2020 d'fhéadfadh athrú a bheith tagtha ar an tsraith shinsearach, leis! 

Cad ba cheart don scoil ina bhfuilimse ag múineadh a dhéanamh ANOIS mar gheall ar na forbairtí a bheidh á ndéanamh ar an tsraith shóisearach?

Nílimid ach ag an tús! Tá an tsraith shóisearach ar tí athrú ach déanfar an t-athrú in imeacht blianta, ag tosú i scoilbhliain 2014/15. Go dtí sin, beidh deis agat dul i mbun pleanála le haghaidh na sraithe sóisearaí nua agus tacaíocht a fháil sa phleanáil sin. Idir an dá linn, níor mhiste súil a chaitheamh ar an gCreat don tSraith Shóisearach, a foilsíodh i mí Dheireadh Fómhair agus a scaipeadh ar na scoileanna le deireanas. Gheofar an Creat le híoslódáil ar shuíomh idirlín na Comhairle www.juniorcycle.ie.   
Cad ba cheart dom a dhéanamh anois?

  • Téigh i dtaithí ar na smaointe agus ar na pleananna atá sa Chreat agus scaip an t-eolas ar na baill foirne eile
  • Tabhair cuairt ar shuíomh idirlín an CNCM chun an t-eolas is déanaí a fháil ar a bhfuil ag tarlú i bhforbairt na sraithe sóisearaí
  • Téigh chun cainte le baill foirne agus comhghleacaithe ar impleachtaí an Chreata do do scoil féin
  • Bain úsáid as na léirithe agus as na hacmhainní eile 'cuir tús leis' ar shuíomh idirlín an CNCM chun nótaí eolais a sholáthar don fhoireann, tuismitheoirí agus Bord Bainistíochta.
  • Téigh i gcomhairle leis na daltaí agus na tuismitheoirí le fáil amach cé na cineálacha athraithe ba mhaith leo a fheiceáil ar chlár sraithe sóisearaí do scoile féin
  • Cuir tús le sraith shóisearach nua a phleanáil trí smaoineamh ar na forbairtí ba mhaith leat féin a fheiceáil i do scoil féin sna blianta atá romhainn, m.s. béim níos mó ar litearthacht agus ar uimhearthacht ar aon dul le riachtanais Straitéis na Roinne, gearrchúrsaí a thabhairt isteach, slite nua tuairiscithe a úsáid, cén líon ábhar is fearr a theistiú srl.

Cathain a bheidh gearrchúrsaí an CNCM ar fáil?

Beidh a bhformhór ar fáil ó Mheán Fómhair 2013 ionas go mbeidh scoileanna in ann ullmhúcháin a dhéanamh chun iad a thabhairt isteach sa bhliain 2014. D'fhéadfadh sé go dteastódh ó scoileanna áirithe triail a bhaint as na cúrsaí sin le cohórt daltaí na bliana 2013. 

Coimeád súil ar an suíomh idirlín go bhfeice tú dréacht-sonraíochtaí roinnt de na gearrchúrsaí sin a chuirfear ar fáil le haghaidh comhairliúcháin in Earrach na bliana 2013. Tá seacht ngearrchúrsa á gceapadh i láthair na huaire. Seo a leanas na réimsí lena mbainfidh siad: 

  • Oideachas Saoránach, Sóisialta agus Polaitiúil (OSSP)
  • Oideachas Sóisialta, Pearsanta agus Sláinte (OSPS)
  • Corpoideachas
  • Meáin Dhigiteacha
  • Ríomhchlárú/Códú
  • Taibhiú Ealaíonta
  • An tSínis

Lena chois sin, tá roinnt gearrchúrsaí á gceapadh lena n-úsáid i gCláir Foghlama Leibhéal 2. Beidh siad sin ar fáil i Meán Fómhair 2013 lena dtabhairt isteach sa bhliain 2014.

Cathain a bheidh na hábhair athbhreithnithe agus na gearrchúrsaí nua ar fáil?

In 2014, tosófar a thabhairt isteach na n-ábhar athbhreithnithe arb é Béarla an chéad cheann díobh.  Leanfar de sin, sna blianta ina dhiaidh sin, a thabhairt isteach ábhar eile ar bhonn céimnithe. Tá an sceideal le haghaidh tabhairt isteach céimnithe na n-ábhar á phlé faoi láthair agus cuirfear críoch leis sna laethanta beaga romhainn.

Cé chomh gasta agus is féidir le scoil tosú?

Mar phointe tosaigh don tsraith shóisearach nua, agus mar dhóigh chun na cuir chuige nua i dtaca le measúnú agus teastasú a thabhairt isteach, féadann scoil teorainn a chur le líon na n-ábhar a thógann scoláire i scrúdú reatha an Teastais Shóisearaigh ag tosú le scoláirí a thosaíonn a gcéad bhliain den tsraith shóisearach i Meán Fómhair 2012 agus a shuífidh scrúdú an Teastais Shóisearaigh i Meitheamh 2015.

D'fhéadfadh scoil socrú a dhéanamh, cuir i gcás, go mbeidh cead ag a cuid scoláirí a thosaíonn i 2012 uaslíon d'ocht, naoi nó deich n-ábhar a thógáil i scrúdú an Teastais Shóisearaigh in 2015. Ní chiallaíonn sé sin nach ndéanfaidh scoláirí ach ocht n-ábhar i rith na sraithe sóisearaí ach go mbeidh an tsolúbthacht ag scoileanna roinnt d'am na sraithe sóisearaí a úsáid chun rudaí eile a dhéanamh nó chun rudaí a dhéanamh ar bhealach difriúil.

Ó Mheán Fómhair 2014 tosóidh an tsraith shóisearach nua i ngach scoil, agus beidh an teistiúchán nua ar fáil le haghaidh chríoch na sraithe sóisearaí in 2017.  Is féidir le scoileanna tosú a phleanáil lena haghaidh sin láithreach.  Féadann siad iad féin a chur ar an eolas faoin gCreat agus faoin tacaíocht ar líne de réir mar a bhíonn teacht uirthi ar shuíomh Gréasáin CNCM. 

Fiú amháin mura mian le scoil teorainn a chur ar an líon ábhar a thógfar i scrúdú an Teastais Shóisearaigh i mbliana nó in 2013 is féidir léi mar sin féin tosú a mhachnamh ar churaclam a sraithe sóisearaí féin ó pheirspictíocht an Chreata.   Thiocfadh mar shampla smaointe don tsraith shóisearach nua a phlé le foireann na scoile, daltaí, tuismitheoirí agus boird bhainistíochta nó ceist a chur go fiú cé na gearrchúrsaí a thiocfadh bheith ina gcuid de chlár sraithe sóisearaí na scoile ó 2014 ar aghaidh.

Cé mhéad ábhar agus gearrchúrsa is ceadmhach a chur ar áireamh sa Teastas Scoile?

Tá teorainn luaite sa Chreat don Teastas Sóisearach le líon na n-ábhar agus na ngearrchúrsaí is féidir a theistiú ar an Teastas Scoile. Idir ocht agus deich n-ábhar iomlána nó a gcomhionann a dhéanfaidh formhór na ndaltaí.  Níor mhiste a rá nach mbaineann an teorainn seo ach le líon na n-ábhar agus na ngearrchúrsaí is ceadmhach a lua ar an teastas a bhronntar ag deireadh na sraithe sóisearaí. Ar ndóigh beidh líon níos mó ábhar, gearrchúrsaí agus eispéireas oideachais á dtairiscint ag scoileanna mar chuid den churaclam agus tuairisceofar gnóthachtáil na ndaltaí sna hábhair sin lena dtuismitheoirí.

Is ceadmhach ceithre ghearrchúrsa ar a mhéad (arb ionann gach ceann díobh agus leath ábhair) a áireamh ach níl aon cheangal ar scoileanna gearrchúrsaí a chur san áireamh sa teastas. Na scoileanna a shocróidh cé na gearrchúrsaí a chuirfear ar fáil i gcláir a sraithe sóisearaí féin agus cé acu a dhéanfar iad a theistiú sa Teastas Scoile.

Is dócha go ndéanfar formhór na dTeastas Scoile a chumrú ar bhonn ceann amháin de na roghanna thíos. Ach beidh cumraíochtaí eile inghlactha chomh maith.   
 

Rogha Teastais Comhpháirteanna Curaclaim ar an Teastas Scoile
Ocht n-ábhar nó a gcomhionann Ocht n-ábhar Seacht n-ábhar + 2 ghearrchúrsa 6 ábhar + 4 ghearrchúrsa
 
Naoi n-ábhar nó a gcomhionann Naoi n-ábhar Ocht n-ábhar + 2 ghearrchúrsa 7 n-ábhar + 2 ghearrchúrsa 7 n-ábhar + 4 ghearrchúrsa
 
Deich n-ábhar nó a gcomhionann Deich n-ábhar Naoi n-ábhar + 2 ghearrchúrsa 8 n-ábhar + 4 ghearrchúrsa

 

Céard a bheidh difriúil do mhúinteoirí?

Is é an t-athrú is mó a bheidh ann do mhúinteoirí an dóigh a ndéanfaidh siad measúnú agus a dtabharfaidh siad aischothú dá scoláirí faoi mar a théann an fhoghlaim chun cinn trasna na sraithe sóisearaí.  Is mó an bhéim a bheidh ar dhul chun cinn, ar na chéad chéimeanna eile agus ar thuairisciú níos fearr a thabhairt do thuismitheoirí ar an gcaoi a bhfuil a gcuid páistí ag dul ar aghaidh mar fhoghlaimeoirí.  Beidh teacht ag múinteoirí (agus tuismitheoirí agus scoláirí) ar shamplaí d'obair scoláirí eile a léiríonn an caighdeán oibre a bhfuiltear ag súil leis ag céimeanna difriúla trasna na sraithe sóisearaí.  Beidh múinteoirí ag déanamh measúnaithe freisin ar obair atá curtha le chéile ag scoláirí a chuirfear sa chuntas sa ghrád deireanach do gach ábhar, agus gearrchúrsa.

Do mhúinteoirí Éireannacha, is athrú mór é seo! Níl traidisiún láidir measúnaithe againn in oiliúint mhúinteoirí, agus tá an claonadh ag múinteoirí iar-bhunscoile a fhágáil faoin scrúdú an tástáil a dhéanamh.

Céard a bheidh difriúil do scoileanna?

Don chéad uair beidh an-chuid solúbthachta agus saoirse ag scoileanna leis an méid atá san áireamh i gclár a sraithe sóisearaí do scoláirí a mhúnlú. Leis an tsolúbthacht sin, tagann an fhreagracht go gcinntítear go bhfreastalaíonn na cláir sin ar riachtanais na 24 ráiteas foghlama agus go dtugtar deiseanna do scoláirí na príomhscileanna a fhorbairt atá i gcroí an Chreata le haghaidh na Sraithe Sóisearaí.

Is iad seo na príomhdhifríochtaí do scoileanna sa tsraith shóisearach nua
  • Beidh an tsraith shóisearach bunaithe anois ar Chreat seachas ar thacar de rialacha ar leith – beidh níos mó solúbthachta agus feinrialach ag scoileanna chun an tsraith shóisearach a phleanáil agus a fhorbairt, agus níos mó scóip acu bheith nuálach i dtaca leis sin de.
  • Beidh cúrsaí níos soiléire, trí na Ráitis Foghlama agus trí na sonraíochtaí nua curaclaim atá bunaithe ar thorthaí, maidir le foghlaim sa tsraith shóisearach.
  • Beidh fíordheis ann díriú ar chlár na sraithe sóisearaí chomh maith le bheith ag díriú ar an scrúdú.
  • Is féidir curaclam na scoile a dhéanamh níos éagsúla agus níos bainte le hábhair áitiúla.  Trí ghearrchúrsaí a fhorbairt, féadann scoileanna baint bheith acu le forbairt áitiúil churaclaim a chomhlánaíonn sonraíochtaí an churaclaim náisiúnta. 
  • Beidh baint níos dírí ag scoileanna i réimse an mheasúnaithe, ag tabhairt an mheasúnaithe níos gaire don fhoghlaim agus ag cur lena ról i saol gairmiúil na scoile.
  • Gné eile den tsraith shóisearach nua is ea aiseolas agus tuairisciú níos fearr a bheith ann chomh maith le cáilíochtaí nua-aimseartha.

Céard a bheidh difriúil do scoláirí?

Beidh fócas i bhfad níos mó anois ar an bhfoghlaim agus ar ról an fhoghlaimeora, agus is mó an aird a thabharfar ar a ndul chun cinn san fhoghlaim, seachas ar an méid den leabhar atá clúdaithe acu. Ceapadh na príomhscileanna le cabhrú leis na scoláirí éirí ina bhfoghlaimeoirí níos fearr, agus ina saoránaigh níos fearr:
  • Eolas agus smaointeoireacht a bhainistiú
  • Ag obair le daoine eile
  • A bheith cruthaitheach
  • Mé féin a bhainistiú
  • A bheith folláin
  • Cumarsáid a dhéanamh
  • Litearthacht, agus
  • Uimhearthacht
Tiocfaidh siad sin aníos arís is arís san fhoghlaim agus beidh léargas i bhfad níos fearr ag scoláirí ar an rud atá siad a fhoghlaim sa tsraith shóisearach agus ar an méid dul chun cinn atá siad a dhéanamh.  Ní bheidh an measúnú dírithe feasta ar halla scrúdaithe i Meitheamh sa tríú bliain.  Ina áit sin, beidh failleanna ag scoláirí an toradh deiridh sin a cheapadh ó thús an dara bliain.  Gheobhaidh siad aischothú níos fearr ar a gcuid foghlama agus beifear ag cur ionchais níos dúshlánaí rompu i dtaca leis an bhfreagra a thugann siad ar an aischothú sin.

Beidh an deis acu, trí ghearrchúrsaí, staidéar a dhéanamh in achair a bhfuil baint níos dírí acu lena gcuid suimeanna féin, acmhainní agus láidreachtaí a gcuid scoileanna, agus achair iad a léireoidh réimse níos leithne gníomhaíochtaí scoile agus pobail.  Is cinnte go mbeidh foghlaim níos fearr agus leibhéil ghnóthachtála níos airde ann de thairbhe na foghlama seo atá níos baintí lena saol agus nach bhfuil oiread brú léi.

Agus ar ndóigh sa tsraith shóisearach nua, cuirfidh na torthaí foghlama a bhaineann le comhpháirteanna uile an churaclaim, cuirfidh siad le forbairt chomhtháite na scileanna litearthachta agus uimhearthachta  ionas gur féidir le scoláirí dul chun tosaigh go muiníneach chuig an tsraith shinsearach oideachais. 

Céard é an t-athrú is lú a chaithfidh scoil a dhéanamh sa bhliain 2014? Cad é an t-athrú is mó?

Tabharfar an Creat don tSraith Shóisearach isteach i mí Mheán Fómhair 2014. An tráth sin tabharfaidh gach scoil sonraíocht ábhair nua isteach le haghaidh Bhéarla na Sraithe Sóisearaí. Beidh príomhscileanna na sraithe sóisearaí neadaithe sa tsonraíocht sin agus sa mheasúnú a dhéanfar ar an mBéarla sa bhliain 2017. Faoi na scoileanna féin a bheidh sé a shocrú cibé an gcuirfear gearrchúrsaí an CNCM ar fáil, nó gearrchúrsaí a dhearfaidh siad féin, mar chuid de chlár na sraithe sóisearaí. Cinnteoidh siad go gcomhlíonann clár sraithe sóisearaí na scoile tríd is tríd na ráitis foghlama atá leagtha amach sa Chreat. Ar deireadh ní mór a chur san áireamh go bhfuil teorainn le líon na n-ábhar agus na ngearrchúrsaí ar féidir le daltaí teastasú a fháil ina dtaobh ag deireadh na tríú bliana. Sin an t-athrú is lú a bhféadfaidh scoileanna a dhéanamh.

Dearadh an Creat chun féinrialú agus solúbthacht níos mó a thabhairt do scoileanna ó thaobh a sraitheanna sóisearacha féin a phleanáil agus a eagrú ná mar atá acu faoi láthair agus dá bhrí sin ní luíonn sé le réasún go smaoineofaí ar an 'athrú is mó'. Ní mór do shraith shóisearach na scoile a bheith i gcomhréir leis na ráitis foghlama agus géilleadh do na riachtanais cháilíochta ach thairis sin beidh saoirse ag scoileanna chun ábhair, gearrchúrsaí agus eispéiris foghlama eile a roghnú a fhad agus go sásaíonn siad riachtanais na ndaltaí agus acmhainní na scoile in imeacht thrí bliana na sraithe sóisearaí. É sin ráite, tá an t-athrú ar an tsraith shóisearach á thabhairt isteach de réir a chéile ionas gur féidir le scoileanna a sraith shóisearach féin a athrú de réir a chéile go mall réidh in imeacht blianta. 

Céard iad gearrchúrsaí agus céard leis a mbeidh siad cosúil?

Is comhpháirt nua curaclaim sa tsraith shóisearach iad na gearrchúrsaí. Tá siad ceaptha le haghaidh tuairim is 100 uair de rannpháirtíocht scoláirí agus sonraithe ag leibhéal comónta. Is é an CNCM a fhorbróidh roinnt de na gearrchúrsaí seo agus is féidir le scoileanna iad a chur san áireamh mar 'chúrsaí pacáiste' i gclár a sraithe sóisearaí.  Ach féadfaidh scoileanna a gcuid gearrchúrsaí féin a fhorbairt go háitiúil freisin de réir teimpléid agus treoirlínte a leagfaidh CNCM síos.  Tá na gearrchúrsaí le húsáid ag scoileanna ar bhonn roghnach agus is féidir oiread agus ceithre cinn acu a chur san áireamh mar chuid de cháilíochtaí na sraithe sóisearaí nua.

Tugann gearrchúrsaí an fhaill do scoileanna, trí fhorbairt an churaclaim agus an mheasúnaithe, nascadh lena bpobail, gnéithe d'fhoghlaim scoláirí a dhaingniú agus a neartú, agus eispéiris foghlama nua agus éagsúla agus teicneolaíocht dhigiteach a chur san áireamh i gcláir a sraithe sóisearaí.

Is féidir le scoileanna aonair na gearrchúrsaí a fhorbairt iad féin, trí chomhoibriú agus líonraí idir scoileanna, i gcomhar le heagraíochtaí pobail nó le háisíneachtaí seachtracha.  Gheobhaidh scoileanna tacaíocht chun gearrchúrsaí a fhorbairt, agus roinnfear go forleathan i measc scoileanna an taithí a bhailítear de réir mar a théann forbairt na ngearrchúrsaí chun cinn.  Le himeacht ama, is as na scoileanna féin is mó a thiocfaidh bunús na ngearrchúrsaí.

Seans go mbeidh roinnt cúrsaí bunaithe thart ar fhócas foghlama ar leith, ar nós na Sínise, nó réimse áirithe inniúlachta, amhail Ríomhchlárú/Códú. Is féidir go ndíreodh cinn eile ar achair fhoghlama is féidir a úsáid i réimse comhthéacsanna, leithéidí  Litearthacht sna Meáin DhigiteachaTaibhiú Ealaíne. Tá go leor solúbthachta ag dul le formáid na ngearrchúrsaí freisin chun sainghníomhaíochtaí foghlama, tionscnaimh agus imeachtaí a eagraíonn an scoil a chlúdach.

I dtaca lena lán scoileanna, féachfar ar ghearrchúrsaí mar bhealach maith chun scileanna agus inniúlacht scoláirí a thógáil a mbíonn tacaíocht bhreise nó breis ama ag teastáil uathu. Beidh gearrchúrsaí le fáil i gcláir a lán scoileanna, mar shampla, a bhaineann le litearthacht. Is féidir freisin na gearrchúrsaí a fhorbraítear i scoileanna a thógáil thart ar shainghníomhaíochtaí foghlama, tionscnaimh agus imeachtaí a eagraíonn an scoil í féin.

Céard iad na hábhair éigeantacha sa tSraith Shóisearach nua?

Sa tsraith shóisearach reatha bíonn claonadh againn a rá gurb é ábhair agus scrúduithe CROÍ an chórais – anois is í an fhoghlaim atá ann. Tá cur síos air sin i ráitis foghlama a gcaithfidh clár sraithe sóisearaí na scoile freastal orthu.

Tá 24 ráiteas foghlama ann.  Tá cur síos cuimsitheach sna 24 ráiteas sin ar an méid a bheith ar eolas ag scoláirí, an méid a thuigfidh siad agus a bheidh siad ábalta a dhéanamh de thoradh a gcuid ama faoin tsraith shóisearach.  Ní leagann na ráitis amach gach rud a thig le scoláire a fhoghlaim sa tsraith shóisearach.  Ach is treoir thábhachtach iad do scoláirí agus do thuismitheoirí ar an rud ar chóir dóibh bheith ag súil leis ón tsraith shóisearach. 

Cuireann na ráitis foghlama, i dteannta scileanna na litearthachta agus na huimhearthachta agus na n-ocht bpríomhscileanna, cuireann siad síos ar a bhfuil ag CROÍ na foghlama sa tsraith shóisearach.  Is iad na scoileanna a roghnóidh cén chaoi a n-úsáidfear ábhair, gearrchúrsaí agus eispéiris eile foghlama chun riachtanais na croífhoghlama seo a shásamh thar thrí bliana na sraithe sóisearaí. 

Beidh riachtanas áirithe amháin ann áfach, i dtaca le hábhair.  Beidh Béarla, matamaitic agus an Ghaeilge éigeantach i gcláir agus i dteastasú na sraithe sóisearaí do gach dalta.  Tá sé sin amhlaidh mar go mbíonn ról lárnach ag an mBéarla agus an matamaitic i gcur chun cinn na litearthachta agus na huimhearthachta agus mar go n-aithnítear an stádas ar leith atá ag an nGaeilge i scoileanna lán-Ghaeilge agus i scoileanna Béarla.

Céard iad príomhthréithe an athraithe sa tSraith Shóisearach?

Is iad seo príomhthréithe an athraithe sa tSraith Shóisearach:

Tá Creat nua don tSraith Shóisearach á thabhairt isteach. Úsáidfidh scoileanna é chun a sraitheanna nua sóisearacha a phleanáil agus a fhorbairt.

Beidh a bhfoghlaimíonn na daltaí níos soiléire. Beidh 24 Ráiteas Foghlama ann a chuireann síos ar an bhfoghlaim atá le tarlú. Tugtar tús áite do scileanna na litearthachta agus na huimhearthachta. Ainmnítear ocht bpríomhscil don fhoghlaim, maireachtáil agus obair sa 21ú céad lena n-áirítear Cumarsáid agus Bheith Cruthaitheach.  Beidh príomhscileanna leabaithe i ngach ábhar agus i ngach gearrchúrsa.   Leagfar amach gach ábhar i dtéarmaí torthaí foghlama  – an rud a bheidh ar eolas ag an dalta nó a bheidh siad ábalta a dhéanamh.

Is é a bheidh sa churaclam mar atá faoi láthair, sraith ábhar. Ach beidh gearrchúrsaí ann freisin.  Beidh cuid díobh seo ar fáil ag scoileanna mar chúrsaí 'pacáiste' le húsáid sa tsraith nua shóisearach acu. Ach beidh scoileanna freisin in ann a gcuid gearrchúrsaí féin a nuáil agus a chruthú de réir teimpléad aontaithe.  Mar sin de d'fhéadfaimis gearrchúrsaí a fheiceáil ar Nuáil agus Smaointeoireacht, an tSínis, Inbhuanaitheacht, Teicneolaíocht Dhigiteach, Díospóireacht, nó Cóitseáil sa phobal.

Beidh an mheasúnacht ina móruilis athraithe sa tsraith nua shóisearach. Beidh béim ar an ról a bhíonn ag an measúnacht i gcur chun cinn na foghlama a thiomáint ó lá go lá agus tacófar leis sin.  Is é a bheidh i gceist sa mheasúnacht teistiúcháin idir mheasúnaithe deiridh a reáchtáiltear i dtreo dheireadh na tríú bliana  (60%) agus mheasúnú ar obair scoile (40%) a dhéanfaidh an dalta le linn an dara agus an tríú bliain.  Beidh measúnú scoilbhunaithe ina ghné lárnach sa chóras nua measúnachta.  Ciallóidh an cur chuige seo i leith an mheasúnaithe go mbeidh níos mó bainte ag múinteoirí le réimse an mheasúnaithe agus ag scoileanna le réimse an teistiúcháin ná ata acu faoi láthair, ach tá sé sin riachtanach – nó mura n-athróidh cleachtas an mheasúnaithe, ní athróidh cleachtas an teagaisc agus na foghlama ach oiread!

De thoradh an chórais nua mheasúnaithe scoilbhunaithe seo beidh cáilíochtaí nua sraithe sóisearaí ann. Bainfidh an chéad cheann, ar a dtugtar an Teastas Scoile (Leibhéal 3) le Leibhéal 3 den Chreat Náisiúnta Cáilíochtaí (CNC). Glacfaidh sé sin áit an Teastais Shóisearaigh. Bainfidh an dara ceann, ar a dtugtar an Teastas Scoile (Leibhéal 2) le Leibhéal 2 den CNC agus dearfar sin le haghaidh daltaí a bhfuil riachtanais oideachais speisialta acu.  Ní aithnítear faoi dhálaí an Teastais Shóisearaigh reatha gnóthachtáil foghlama an ghrúpa daltaí seo. Oibreoidh an Roinn Oideachais agus Scileanna, an CNCM agus Cáilíochtaí agus Dearbhú Cáilíochta Éireann (QQAI) le chéile chun níos mó sonraí a chur ar fáil ar cháilíochtaí sna míonna atá romhainn.

Cén chaoi a mbeidh a fhios ag scoil agus ag a cuid múinteoirí cé na heispéiris foghlama ba chóir dóibh a sholáthar chun freastal go sásúil ar na ráitis foghlama?

Leagann An Creat don tSraith Shóisearach amach 24 ráiteas foghlama d'oideachas na sraithe sóisearaí.  Déanann siad seo cur síos ar na nithe ba chóir bheith ar eolas ag scoláirí na sraithe sóisearaí, na nithe ba chóir dóibh a thuiscint, agus ar chóir dóibh meas bheith acu orthu agus na nithe ba chóir dóibh bheith in ann a dhéanamh i ndiaidh dóibh bheith rannpháirteach go hiomlán i gclár na sraithe sóisearaí ina scoil.

Cén chaoi a mbeidh a fhios ag an scoil go soláthróidh a clár na heispéiris foghlama ata riachtanach chun na ráitis foghlama a chomhlíonadh?  Sa Chreat ní amháin go bhfaightear 24 ráiteas ghearra ghonta foghlama, faightear freisin cur síos is faide ná sin ar an bhfoghlaim ata i gceist a bhaineann le gach ráiteas.  Tá an cur síos scríofa ó pheirspictíocht an scoláire. Tá moltaí tugtha freisin ar na hábhair, na gearrchúrsaí agus na heispéiris eile foghlama atá nasctha leis an ráiteas foghlama ar leith. Cuidíonn siad sin ar fad leis an scoil bheith soiléir faoin bhfoghlaim atá i gceist. 

Ag leibhéal níos leithne, nuair a bhíonn scoil ag athbhreithniú clár a sraithe sóisearaí, is féidir torthaí foghlama a cuid ábhar agus gearrchúrsaí a chur i gcomparáid leis na ráitis foghlama chun bearnaí agus scaireanna a aithint.  Tig leis na ráitis foghlama cuidiú freisin le féinmheastóireacht na scoláirí a dtiocfadh fiafraí díobh gach bliain, nó ag deireadh an tríú bliain, cá seasann siad i dtaca leis na cuir síos ar na ráitis foghlama.  Thiocfadh le torthaí na féinmheastóireachta sin ag scoláirí cuidiú freisin le scoileanna agus iad ag athbhreithniú a fheabhas atá clár a sraithe sóisearaí ag comhlíonadh na ráiteas foghlama agus ag freastal ar riachtanais foghlama a cuid scoláirí.

Cén chaoi a mbeidh ábhair éagsúil sa tsraith shóisearach nua?

Déanfar ábhair reatha na sraithe sóisearaí a athbhreithniú agus forbrófar sonraíochtaí nua a bheidh ag teacht leis an gCreat nua le haghaidh na Sraithe Sóisearaí.  Beidh an téarma 'sonraíocht' in úsáid feasta in áit an téarma 'siollabas' a bhíodh ann roimhe seo agus clúdóidh sé idir ábhair agus ghearrchúrsaí. 

Beidh sonraíochtaí na n-ábhar níos giorra, mar fhreagra, i bpáirt, ar an mbuaireamh go bhfuil na siollabais atá ann faoi láthair go díreach rófhairsing, ach freisin le seans a thabhairt do scoil clár a sraithe sóisearaí féin a fhorbairt. Forbraítear na siollabais reatha agus tuairim is 240 uair d'am ranga le roinnt orthu thar thrí bliana na sraithe sóisearaí.   Ceapfar bunús na sonraíochtaí nua ábhar le haghaidh tuairim is 200 uair de rannpháirtíocht scoláirí. Úsáidtear an téarma ‘tuairim is’ anseo mar go n-aithnítear go mbeidh an méid ama a dháiltear ar an bhfoghlaim i sonraíocht ar bith éagsúil ó scoil go scoil de réir na tosaíochta a thugtar do, i measc nithe eile, leithroinnt an ama, na cuir chuige agus na gníomhaíochtaí foghlama agus teagaisc a úsáidtear, agus an cohórt áirithe scoláirí atá bainte léi. Leanfar de shonraíochtaí a dhearadh do na hábhair, Béarla, Gaeilge agus Matamaitic agus íosmhéid ama de 240 uair a bheidh i gceist. 

Beidh na sonraíochtaí nua bunaithe ar thorthaí foghlama atá luaite go soiléir agus, i measc rudaí eile, tógfaidh siad ar an bhfoghlaim atá déanta ag scoláirí sa bhunscoil agus ullmhóidh siad iad don fhoghlaim sa tsraith shinsearach.  Cuirfidh gach ábhar (agus ar ndóigh gach gearrchúrsa) le forbairt na litearthachta, na huimhearthachta agus na bpríomhscileanna.

Cén fáth a bhfuil luas na n-athruithe chomh mall sin (an Béarla amháin sa bhliain 2014)? Nach deis é seo chun níos mó athruithe a thabhairt isteach ar shlí níos tapúla?

Luas na n-athruithe atá ceaptha ar an tsraith shóisearach, is léiriú é ar thuairimí a bailíodh i scoileanna le linn na gcomhairliúchán ar an tsraith shóisearach. Dúirt na múinteoirí nár mhór dóthain ama a chur ar fáil chun na hathruithe a chur i ngníomh. Dúirt siad, leis, nár mhór athruithe ar na hábhair a thabhairt isteach de réir a chéile ionas go bhféadfadh scoileanna agus múinteoirí dul i dtaithí go hiomlán ar na hathruithe móra a bheadh i gceist ar an bhfoghlaim, ar an measúnú agus ar an teagasc. Measadh go mbeadh tréimhse roinnt blianta ar aon dul leis an am a thógann sé, i ndáiríre, chun athrú curaclaim a neadú. Ar deireadh dúradh go n-oirfeadh tréimhse roinnt blianta don leibhéal tacaíochta agus leis na hacmhainní airgeadais is dócha a bheidh ar fáil sa ghearrthéarma, i bhfianaise na déine airgeadais i láthair na huaire. 

Cén méid ama ar cheart a chaitheamh ar an mBéarla, ar an nGaeilge agus ar an Mata i dtráthchlár na scoile?

Ceanglaíonn an Straitéis Litearthachta agus Uimhearthachta ar scoileanna 330 uair an chloig a chaitheamh ar na hábhair chéad teanga, is iad sin an Béarla i scoileanna Béarla, an Ghaeilge i scoileanna Gaeilge, agus ar an Mhatamaitic.  Ar mhaithe le hardchaighdeán litearthachta agus uimhearthachta a chur chun cinn, meastar gurbh fhearr ranganna rialta a bheith ag daltaí sna hábhair sin. Dearadh siollabais an Teastais Shóisearaigh sna hábhair sin sa chaoi go dtógfadh siad 240 uair an chloig le múineadh. Ceapfar sonraíochtaí nua na sraithe sóisearaí sna hábhair sin, leis, le go dtógfaidh sé 240 uair an chloig chun iad a mhúineadh.

I láthair na huaire, leithdháileann scoileanna na huaireanta breise ar shlite éagsúla chun tacú leis an straitéis litearthachta agus uimhearthachta, agus leanfar de sin sa tsraith shóisearach nua. Faoin scoil a bheidh a rogha féin a dhéanamh i dtaca leis sin. Leithdháileann scoileanna áirithe ranganna breise in ábhair ar leith. Scoileanna eile, caitheann siad an t-am ar thionscnaimh ar leith, ar nós scéimeanna, cláir agus straitéisí léitheoireachta. Scoileanna eile fós, ceapann siad tionscnaimh traschuraclaim ionas gur féidir le daltaí a scileanna teanga a fhorbairt agus dul i ngleic le fadhbanna uimhearthachta trí mheán ábhar agus gníomhaíochtaí éagsúla foghlama.  Sa tsraith shóisearach nua spreagtar scoileanna chun bheith níos solúbtha agus rogha a dhéanamh faoin tslí a gcaithfidh siad a gcuid acmhainní, agus sampla amháin de sin ná rogha a dhéanamh faoin méid ama a chaithfear ar ghníomhaíochtaí litearthachta agus uimhearthachta.

Conas a bhainisteoidh mé mo thríú bliain nuair a bheidh cuid acu ag ullmhú le haghaidh teastasaithe agus cuid eile nach mbeidh?

D'fhéadfadh an cás a bheith amhlaidh anseo is ansiúd go háirithe nuair a thugann scoil rogha ábhar agus gearrchúrsaí do dhaltaí le haghaidh an Teastais Scoile. I gcás mar sin d'fhéadfadh céatadán áirithe daltaí a bheith á meas in ábhair nó i ngearrchúrsaí áirithe sa dara leath den tríú bliain.

Cinneadh don scoil a bheidh ansin. Beidh mórchuid scoileanna ann a shocróidh na hábhair agus na gearrchúrsaí a dhéanfaidh a gcuid daltaí uile don teastasú agus don tuairisciú, agus seachnóidh sin aon ghá le cinneadh mar sin.

I ranganna ina bhfuil meascán de dhaltaí, cinnfidh formhór na scoileanna gur cheart dóibh ar fad a bheith ag obair i dtreo measúnaithe dheireanaigh ag deireadh na tríú bliana, bíodh an t-ábhar le cur ar an teastas scoile, nó ná bíodh.  Beidh measúnú scoilbhunaithe déanta ag gach dalta ag deireadh an dara téarma sa tríú bliain mar chuid de mheasúnú an ábhair. Beidh deis ag gach dalta oibriú i dtreo scrúdaithe cheannchúrsa ag deireadh na bliana, cibé cé acu é an scrúdú SEC sa Bhéarla, sa Ghaeilge agus sa Mhatamaitic nó scrúdú scoile in ábhair eile. Is féidir gráid a bhronnadh i scrúdú na scoile agus na gráid sin a chur ar áireamh ar an Teastas Scoile nó sa tuarascáil ghinearálta a eiseofar ag deireadh na sraithe sóisearaí, bunaithe ar an gcóras nua tuairiscithe. Rud eile a bheith ina inspreagadh do dhaltaí sa mhéid seo ná an gá atá le marc maith a fháil in ábhar sa scrúdú SEC nó sa scrúdú scoile chun rogha a bheith acu an t-ábhar céanna nó ábhar gaolmhar a roghnú sa tsraith shinsearach.

Ní mór pointe níos ginearálta a dhéanamh maidir leis seo. Ceann de na bunchúiseanna atá leis na forbairtí ar an tsraith shóisearach ná daltaí a dhéanamh níos rannpháirtí agus níos inspreagtha mar gheall ar an méid atá á bhfoghlaim acu ionas go mbeidh siad níos tiomanta agus níos éifeachtaí mar fhoghlaimeoirí. Tá súil againn go gcuirfidh na forbairtí ar an tsraith shóisearach deireadh leis an íomhá nach ndéanann daltaí tríú bliana aon obair, nó go mbíonn easpa spéise acu inti nó nach n-iompraíonn siad iad féin i gceart, toisc nach bhfuil siad ag ullmhú do scrúdú Stáit.  

Conas a dhéanfaidh scoileanna soláthar le haghaidh OSSP sa Chreat nua?

Ón mbliain 2017 amach, déanfar OSSP a mheasúnú mar ghearrchúrsa agus ní mar ábhar scrúdaithe sa Teastas Sóisearach (Creat lch.24). Ciallaíonn sin go mbeidh an grúpa daltaí a thosaíonn sa bhliain Mean Fómhair 2013 ar an ngrúpa deireanach a dhéanfaidh staidéar ar an siollabas reatha OSSP agus a dhéanfaidh an scrúdú OSSP sa Teastas Sóisearach ag deireadh na tríú bliana. Ó Mheán Fómhair 2014 ar aghaidh féadfaidh scoileanna gearrchúrsa nua an CNCM san OSSP a thairiscint (100 uair an chloig) nó an fhoghlaim ábhartha a thairiscint i bhfoirm chomhpháirteanna eile den churaclam, gníomhaíochtaí agus eispéiris foghlama eile. Áireofar Ráitis Foghlama uimhreacha 7, 9, 10 (lch. 6 den Chreat) ar an bhfoghlaim sin. 

Conas is féidir a chinntiú nach dtitfidh na caighdeáin?

Cinnteoidh na sonraíochtaí curaclaim d'ábhair agus do ghearrchúrsaí gur léir do scoileanna, scoláirí agus tuismitheoirí an leibhéal gnóthachtála a bhfuiltear ag súil leis ó scoláirí agus iad ag dul i ngleic leis an gcuraclam. Chun cuidiú leis sin, cuirfear ar fáil samplaí cuimsitheacha d'obair scoláirí i dtaca le gach sonraíocht (ábhar agus gearrchúrsa).

Leanfaidh Coimisiún na Scrúduithe Stáit air a mharcáil go seachtrach scrúduithe scríofa deiridh do roinnt ábhar ar feadh idirthréimhse agus múinteoirí sa chóras ag dul i dtaithí ar na dúshláin a thugann na cuir chuige athraithe measúnaithe dóibh. Leanfar de phróiseas modhnóireachta inmheánaí i dtaca leis na measúnaithe scoilbhunaithe chomh maith le cineálacha eile dearbhaithe cáilíochta agus rialaithe.

Soláthróidh an CNCM ábhair chun scoileanna a threorú tríd an bpróiseas forbraíochta do ghearrchúrsaí agus cuideoidh sí leo a chinntiú go mbíonn caighdeán iomchuí ag baint leis na cúrsaí.

Má roghnaíonn dalta ábhar breise a fhoghlaim lasmuigh den scoil, mar a tharlaíonn uaireanta, an mbeidh an scoil in ann an t-ábhar sin a chur ar áireamh ar theastas scoile an dalta sin?

Féadfaidh suas le deich n-ábhar nó a gcomhionann (suas le ceithre ghearrchúrsa is ceadmhach a theistiú) a bheith ar an teastas scoile.   I gcoitinne dealraíonn sé go mbeidh staidéar á dhéanamh ag daltaí ar níos mó ábhar agus gearrchúrsaí ná mar is féidir a chur ar áireamh ar an Teastas Scoile. Faoin scoil a bheidh sé a shocrú cé na hábhair/gearrchúrsaí a bheith ar gach Teastas, agus cé na roghanna a bheidh ag na daltaí maidir leis sin. Ar aon chaoi, déanfar tagairt do na hábhair agus/nó na gearrchúrsaí 'breise' a bheidh déanta ag daltaí sa tuarascáil ghinearálta a gheobhaidh daltaí ón scoil ar chríoch na sraithe sóisearaí.

Nach bhfuil an chontúirt ann de thoradh an Creat le haghaidh na Sraithe Sóisearaí a thabhairt isteach go mbeidh níos mó éagothromaíochta ann i measc scoláirí agus scoileanna?

Tá míchothromaíochtaí ann faoi láthair san oideachas in Éirinn.  Is féidir leis an gcóras oideachais (lucht déanta beartas, scoileanna agus múinteoirí) aghaidh a thabhairt ar chuid díobh sin agus tionchar a imirt orthu ach tá roinnt eile ann agus níl neart acu orthu.  Lena chur ar bhealach eile, laistigh den chóras oideachais é féin, ní féidir teacht ar réiteach iomlán ar an míchothromaíocht, mar a bhraitear í in oideachas na hÉireann.  Baineann roinnt díobh le sochaí na hÉireann agus lenár bpolasaithe ar an míchothromaíocht, ár ndearcadh fúithi agus ár nglacadh léi. Ní hí an tsraith shóisearach nua an freagra ar an míchothromaíocht oideachasúil ach ba chóir go mba chuidiú nach beag í chun leibhéil chothromaíochta níos airde a bhaint amach. 

Bealach amháin ina ndéantar sin is ea go gcuireann an tsraith nua i bhfeidhm prionsabal an dearaidh uilíoch.  Agus í deartha chun níos mó solúbthachta, roghanna agus féinrialach a thabhairt do scoileanna ná atá acu faoi láthair, cuireann sí curaclam i láthair atá ceaptha do gach uile scoláire, ní do roinnt díobh!  Baineann an Creat céanna le cách uile.  Is do chách uile atá na ráitis foghlama nua.  Baineann na socruithe nua measúnaithe agus teastasaithe le gach scoláire mar an gcéanna.  Mar sin féin, trína dhearadh, ligeann an Creat do scoileann a gcuid clár féin a shaincheapadh agus a phearsanú chun go n-oirfidh siad do scoláirí ar leith, grúpaí scoláirí nó cohóirt scoláirí .

Is féidir leis na gnéithe seo thíos den Chreat go háirithe, a chinntiú go ndéantar beart éigin chun aghaidh a thabhairt ar an míchothromaíocht

  • Aithníonn sé éachtaí foghlama gach foghlaimeora sa tsraith shóisearach
  • Tugann sé teastasú, atá ailínithe leis an leibhéal cuí den Chreat Náisiúnta Cáilíochtaí do gach foghlaimeoir
  • Forbraíonn sé na sonraíochtaí do gach ábhar agus gearrchúrsa ar bonn lárnach chun go n-oibreoidh gach scoláire i dtreo na dtorthaí foghlama céanna
  • Leagann na sonraíochtaí nua amach ionchais d'fhoghlaimeoirí agus samplaí de shaothar scoláirí eile a thaispeánann cén chuma atá ar ghnóthachtáil na n-ionchas sin, ionas gur féidir le scoláirí, tuismitheoirí agus múinteoirí an caighdeán a bhfuiltear ag obair ina threo a thuiscint
  • Den chuid is mó socraítear agus déantar measúnú ar na sonraíochtaí ag leibhéal comónta, rud a spreagann ranganna cumais mheasctha bheith á gcur le chéile
  • Tá na modhanna measúnaithe níos éagsúla agus níl siad ag brath a oiread sin ar am chun bheith níos oiriúnaí don réimse iomlán agus do na cineálacha difriúla foghlaimeoirí

Nuair a bheidh an Creat i ngníomh, an leor do chlár scoile cloí leis na hábhair, idir ocht gcinn agus deich gcinn, a scrúdófar go foirmiúil?

An freagra gearr air sin ná NÍ LEOR! Sa tsraith shóisearach nua, ní mór gach ceann de na 24 ráiteas foghlama a bheith san áireamh i ngach clár. Ní féidir sin a dhéanamh le líon beag ábhar. Nuair a dhéanfaí measúnú nó cigireacht ar an scoil, nó nuair a léifeadh tuismitheoirí an clár foilsithe, bheadh sé soiléir nach rabhthas ag díriú ar na ráitis foghlama ar fad agus chuirfí sin ar a súile don scoil. 

Ní dócha go mba leor ocht n-ábhar, ach oiread, chun an t-am ar fad a líonadh. Tá 2,500 uair an chloig, ar a laghad, ar fáil do chlár na sraithe sóisearaí i gcaitheamh na dtrí bliana. I gcomparáid leis sin, ní chaithfí ach 1,720 uair an chloig ar ocht n-ábhar sa tsraith shóisearach nua in imeacht trí bliana. An bhféadfaí an 800 uair an chloig bhreise a leithdháileadh ar na hocht n-ábhar sin? Bheadh an baol ann go mbeadh eispéireas teoranta ag na daltaí i gcás mar sin.

Is é an pointe deireanach an pointe is tábhachtaí! Nuair a chuirtear an cheist 'Cad a bheidh difriúil faoin tsraith shóisearach nua?', ceann de na freagraí ná go dtabharfaidh sí deiseanna nua spreagúla do scoileanna cláir foghlama a bheidh éagsúil agus spéisiúil a chruthú. Is mó an seans go mbeidh daltaí lánpháirteach san fhoghlaim agus sa mheasúnú má roghnaítear raon ábhar agus gearrchúrsaí a gcuirfidh na daltaí spéis iontu. 

Sonraíochtaí a thabharfar ar shiollabais feasta. Céard é an difríocht?

Sa tsraith shóisearach nua, sonraíocht a thabharfar ar an rud a ghabhfaidh áit an tsiollabais a bhí againn cheana. Mar sin, nuair a thabharfar an chéad ábhar, Béarla na Sraithe Sóisearaí, isteach sna scoileanna sa bhliain 2014 beidh na múinteoirí ag obair ó shonraíocht le haghaidh Bhéarla na sraithe sóisearaí. An chúis atá leis sin ná go mbaineann an téarma siollabas go dlúth le scrúdú ar leith; i bhfocail eile leagtar amach i siollabas an méid is gá a fhoghlaim le haghaidh scrúdaithe. Beidh cineálacha éagsúla cur chuige i gceist sa mheasúnú sa tsraith shóisearach nua agus ní bheidh i scrúduithe ach ceann amháin de na cineálacha sin.

É sin ráite, beidh codanna éagsúla a fhaightear i siollabais i láthair na huaire le fáil sna sonraíochtaí nua. Sonrófar iontu idir churaclam agus mheasúnú agus seo an leagan amach a bheidh orthu:

  • Réamhrá leis an tsraith shóisearach
  • Réasúnaíocht
  • Aidhm
  • Naisc (le ráitis foghlama, le beartais litearthachta agus uimhearthachta, agus leis na príomhscileanna)
  • Foramharc ar an gcúrsa (lena n-áirítear snáitheanna agus eilimintí gach ábhair agus gearrchúrsa)
  • An méid a mbeifear ag súil leis ó fhoghlaimeoirí
  • Measúnú
  • Pleanáil agus teagasc

Beidh sonraíochtaí na n-ábhar ar fad agus gach gearrchúrsa de chuid an CNCM ar fáil bliain amháin sula mbeidh siad le tabhairt isteach sna scoileanna. 

Eolas