Is féidir teacht ar an bPáipéar Cúlra agus an Doiciméad Treorach don Ghaeilge anseo a d'fhaomh Comhairle CNCM do chomhairliúchán poiblí i mí Dheireadh Fómhair 2013.

Cuirtear bonn fianaise faoi fhorbairt an tsonrúcháin ábhair sa Doiciméad Eolais. Tugtar cuntas gairid ar an nGaeilge mar ábhar scoile agus ar na forbairtí a d’imir tionchar ar mhúnlú an ábhair le himeacht na mblianta. I measc na n-ábhar a ndéantar plé orthu tá:

• freagairtí ar an siollabas reatha
• cuspóirí le múineadh agus foghlaim na Gaeilge
• forbairtí i dtíortha eile a bheadh inchomparáide ar shlíte le cás na Gaeilge

Ina dhiaidh sin, leagtar amach an treo beartaithe d’fhorbairt an tsonrúcháin sa Doiciméad Treorach

Forbairtí atá tagtha ar an saol ó tháinig siollabas 1989 isteach

• An tIdirlíon agus na Gréasáin Shóisialta

• Tús le TG4 (1997) 

• Acmhainní ilmheáin 

- fáil ar mhéid mór suímh, páipéir nuachta, irisí ar-líne, aipeanna srl.

• Bunaíodh COGG (Acht Oideachais 1998)

I mí Feabhra 2015 d'fhaomh Comahirle CNCM an dréachtsonraíocht don Ghaeilge i gcomhair comhairliúcháin.

Reáchtáladh comhairliúchán poiblí ó Mhárta 2015 go dtí Bealtaine 2015. De bharr aiseolais a fuarthas cinneadh cur leis an gcomhairliúchán go Fómhair 2015 chun deis a thabhairt iniúchadh agus machnamh níos doimhne a dhéanamh ar threo an tsoláthair féin.

Is féidir teacht ar an dréachtsonraíocht ó 2015 anseo

Tá ról lárnach ag an Meitheal Forbartha don Ghaeilge i múnlú chomhairle an CNCM don Aire Oideachais agus Scileanna maidir leis an sonrúchán curaclaim do Ghaeilge na Sraithe Sóisearaí. Chuige seo, cloítear leis na sainchúraim agus an t-amlíne mar a leagtar síos iad ag leibhéal Comhairle trí:

• thuairimí a thabhairt i dtaobh réimse dréachtdoiciméad, agus iad a fheabhsú
• chinntiú go gcoinnítear na heagraíochtaí ainmniúcháin ar an eolas faoi shaincheisteanna agus faoi fhorbairtí
• chinntiú go ndéantar ionadaíocht ar dhearcthaí/bheartais na n-eagraíochtaí ainmniúcháin agus an t-ábhar á phlé
• thacaíocht a thabhairt do na próisis chomhairliúcháin ag príomhchéimeanna den phróiseas forbartha

Próiseas Comhairliúcháin go dtí seo:

D’fhaomh an Chomhairle an dréachtshonraíocht don Ghaeilge i gcomhair comhairliúcháin i mí Feabhra 2015. Seoladh an próiseas comhairliúcháin i mí an Mhárta agus lean an próiseas ar aghaidh go dtí mí na Bealtaine 2015. Lorgaíodh aiseolas ó pháirtithe leasmhara an oideachais agus na Gaeilge mar aon leis an bpobal i gcoitinne ar bhealaí éagsúla tríd an bpróiseas, mar a bhí:

• ceistneoir ar líne
• ócáid chomhairliúcháin
• grúpaí fócais le scoláirí dara leibhéal
• grúpaí fócais le mic léinn (tríú leibhéal) OTM (Oideachas Tosaigh Múinteoirí)
• aighneachtaí scríofa.

Seoladh an próiseas comhairliúcháin an 12 Márta 2015 le hócáid chomhairliúcháin i gCaisleán Bhaile Átha Cliath agus lean go dtí Bealtaine 2015.

Cuireadh Tuarascáil ar an gcomhairliúchán le chéile atá ar fáil ar an suíomh seo, féach thuas os cionn na dtáb don nasc.

Aiseolas ón gcomhairliúchán go dtí seo:

• Bhunaigh an comhairliúchán seo go bhfuil an-tábhacht ag baint le tacú le múinteoirí agus iad ag plé le dúshláin agus le hathruithe oideolaíochta a d’fhéadfadh a bheith os a gcomhair nuair atá an sonrúchán á chur i bhfeidhm má táthar chun aidhmeanna agus fís an tsonrúcháin a bhaint amach.

• Leagadh béim láidir freisin  ar an tábhacht a bhaineann le leanúnachas d’fhoghlaimeoirí Gaeilge ón mbunscoil go dtí an iar-bhunscoil.

• Díríodh aird ar an ngá le féidearthachtaí le haghaidh idirdhealú níos mó i bhfoghlaim, i dteagasc agus i measúnú d’fhoghlaimeoirí Gaeilge i gcomhthéacsanna T1 agus T2 araon a fhiosrú tuilleadh. 

De bharr an aiseolais a fuarthas, cinneadh cur leis an gcomhairliúchán chun plé agus iniúchadh a dhéanamh ar na gnéithe thuasluaite.

Cinneadh cur leis an gcomhairliúchán chun plé agus leathnú machnaimh a dhéanamh ar na ceisteanna agus moltaí a tháinig chun solais san aiseolas go dtí sin.

Reáchtáladh fóram comhairliúcháin do pháirtithe leasmhara ar an 7 Deireadh Fómhair, 2015. Scaipeadh cuirí ar eagraíochtaí Gaeilge, ar fhorais bhainistíochta scoileanna, ar oideachasóirí tríú leibhéal, ar eagraíochtaí ionadaíoch ar mhúinteoirí, ar thuismitheoirí agus ar scoileanna. Bhí breis agus 60 rannpháirtí i láthair ag an bhfóram idir pháirtithe leasmhara na Gaeilge agus an oideachais.

Bhí sé mar aidhm ag an bhfóram aghaidh a thabhairt ar an gceist maidir le conas is féidir an freastal is fearr a dhéanamh ar an réimse leathan inniúlacht agus chumas teanga atá ann i measc scoláirí Gaeilge sa tsraith shóisearach tríd an soláthar curaclaim; sonrúchán comónta a sholáthar do gach scoláire (le leibhéil éagsúla san áireamh) nó sonrúchán ar leith do scoláirí i scoileanna Gaeltachta agus lán-Ghaeilge agus sonrúchán ar leith do scoileanna a fheidhmíonn trí mheán an Bhéarla. D’eascair an dá fhéidearthacht a pléadh ag an bhfóram comhairliúcháin as aiseolas agus dearcthaí a tháinig chun cinn le linn an phróisis chomhairliúcháin go dtí sin. Thug an tOllamh Muiris Ó Laoire spléachadh ar an dá fhéidearthacht ag an bhfóram.

Toradh

I bhfianaise na bhfreagraí ón suirbhé, na haighneachtaí, na grúpaí fócais a reáchtáladh go dtí sin mar aon leis an bplé ag an bhFóram faoin dá fhéidearthacht is léir n-aontaíodh gur gá:

• an leanúnachas is mó agus is féidir a chothú le cúrsaí ag leibhéal na bunscoile

• an deis a thapú chun freastal ar shainriachtanais foghlama na scoláirí i scoileanna Gaeltachta agus lán-Ghaeilge

Mar thoradh, cinneadh díriú ar fhorbairt dhá shonraíocht ar leith don Ghaeilge ag leibhéal na sraithe sóisearaí.

Tá Meitheal Forbartha na Gaeilge ag obair ar dhá shonraíocht ar leith anois; sonraíocht do scoileanna a fheidhmíonn trí mheán na Gaeilge agus sonraíocht do scoileanna a fheidhmíonn trí mheán an Bhéarla.